المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
355
مروج الذهب ( فارسى )
مقوقس فرمانرواى قبط با پيمبر صلى الله عليه و سلم و هديهها كه فرستاد چنان بود كه بود تا عمرو بن عاص با همراهان خود در خلافت عمر بن خطاب رضى الله عنه مصر را گشود آنگاه عمرو بن عاص فسطاط را بنا كرد كه اكنون پايتخت مصر است پادشاه مصر كه همان مقوقس فرمانرواى قبط باشد بعضى فصول سال در اسكندريه اقامت ميگرفت و بعضى فصول را در منف و بعضى ديگر را در قصر الشمع بسر ميبرد كه اكنون به همين نام در ميان شهر فسطاط معروف است . عمرو بن عاص درباره فتح مصر و حادثهها كه ميان او و مقوقس رفت و فتح قصر الشمع و غيره از حوادث مصر و اسكندريه و جنگها كه مسلمانان كردند و سفر عمرو بن عاص به مصر و اسكندريه در ايام جاهليت و كار او با راهب و كره - طلائى كه روزهاى عيد بمردم نشان ميدادند و بدامن عمرو بن عاص افتاد و اين پيش از ظهور اسلام و پيغمبر صلى الله عليه و سلم بود درباره همه اينها خبرها دارد كه در كتاب اخبار الزمان و اوسط آوردهايم . مسعودى گويد : تاريخ نويسان با همه اختلاف كه دارند در اين هم سخنند كه پادشاهان مصر از فراعنه و ديگران سى و دو تن فرعون بودهاند و پنج تن از پادشاهان بابل كه بر مصر دست يافتند چهار تن از ملوك مأرب يعنى عمالقهء كه از راه شام بمصر آمدند و هفت تن از روم و ده تن از يونان . اين همه پيش از ظهور حضرت مسيح عليه السلام بوده است . از ايرانيان نيز كسانى از جانب خسروان حكومت مصر داشتهاند و مدت فرمانروائى فرعونان و ايرانيان روميان و عمالقه و يونانيان در مصر يك هزار و سيصد سال بوده است . مسعودى گويد : از گروهى از قبطيان مصر در صعيد و ديگر شهرهاى مصر كه اهل اطلاع و بصيرت بودند معنى فرعون را پرسيدم و معنى آن را براى من معلوم نتوانستند كرد و از كلمات زبان ايشان نيز معلوم نشد ممكنست اين نام همه ملوك آن دورانها بوده و اين زبان تغيير يافته چنان كه زبان تغيير يافته چنان كه زبان پهلوى كه فارسى قديم است به فارسى دوران دوم و يونانى به رومى مبدل شده و زبان حميرى